Verdriet en klagen zijn onze eerste, natuurlijke antwoorden op het verlies van een geliefd mens. Ze helpen ons door de eerste droefheid en smart heen, maar het is niet voldoende om ons met de dode te verbinden.
Op primitief niveau doet dat de dodencultus: offer, versiering van het graf, gedenksteen, bloemen. Maar op ons niveau moet het dodenoffer in onze eigen ziel worden voltrokken – door gedenken, door de duidelijke herinneringen, door het wederopbouwen van het geliefde wezen in ons binnenste. Als we dat kunnen leeft de dode naast ons voort, haar beeld is gered en helpt ons het verdriet vruchtbaar maken.
Verdriet en klagen zijn onze eerste, natuurlijke antwoorden op het verlies van een geliefd mens. Ze helpen ons door de eerste droefheid en smart heen, maar het is niet voldoende om ons met de dode te verbinden.
Op primitief niveau doet dat de dodencultus: offer, versiering van het graf, gedenksteen, bloemen. Maar op ons niveau moet het dodenoffer in onze eigen ziel worden voltrokken – door gedenken, door de duidelijke herinneringen, door het wederopbouwen van het geliefde wezen in ons binnenste. Als we dat kunnen leeft de dode naast ons voort, haar beeld is gered en helpt ons het verdriet vruchtbaar maken.
Hermann Hesse
Ben
10 november 2008
Nieuwe reactie inzenden